Wie tekent Maas en Waal?

Hoe ver reikt ons geheugen? Volgens een bevriende historicus niet veel verder dan twee of drie generaties. Daarna wordt geschiedenis een verzameling familieverhalen, halve waarheden en vergeten namen. Jongeren hebben andere interesses, ouderen denken soms dat zij de geschiedenis in pacht hebben en het erfgoed om ons heen? Dat vinden we vaak pas bijzonder als het in Italië of Frankrijk staat. Zijn observaties waren wat somber. Misschien zelfs wat scherp aangezet. Toch bleef één vraag hangen: verliezen wij langzaam het verhaal van Maas en Waal?

Gelukkig zie ik ook iets anders. Lezingen van KLeiGoed trekken volle zalen. Projecten als Over de Maas laten zien hoeveel belangstelling er wél is. In Batenburg genoten de afgelopen weken honderden bezoekers van het Ruïnetheater, tussen de eeuwenoude muren van het kasteel dat in 1794 door brand werd verwoest. Wie daar nu staat, ziet vooral een ruïne. Maar wie vervolgens de tekening bekijkt die Abraham de Haen in juli 1732 maakte, ziet een indrukwekkend slot met torens, bruggen en poorten. Ineens krijgt zo’n stapel oude stenen weer een ziel. Die tekening bracht mij op een idee.

In de zomer van 1732 trokken Cornelis Pronk, Abraham de Haen en Andries Schoemaker door Maas en Waal. Ze tekenden kastelen, kerken, dorpen en buitenplaatsen met een nauwkeurigheid die ons bijna drie eeuwen later nog steeds verbaast. Hun werk ligt verspreid over boeken, archieven, het Rijksmuseum en het RKD. Maar een compleet overzicht van al die Maas en Waalse topografische tekeningen uit de achttiende eeuw lijkt niet te bestaan. Misschien wordt het tijd voor een Topografische Atlas van Maas en Waal.

Daarom mijn oproep. Kent u die afbeeldingen, en weet u wellicht waar die oude tekeningen, prenten of aquarellen van Maas en Waal zich bevinden? Laat het mij s.v.p. weten via: labora@planet.nl.

Misschien ligt de mooiste schat van Maas en Waal niet onder de grond, maar in een vergeten lade, een archiefkast, een antiek boek of een map vol oude tekeningen, wachtend om opnieuw ontdekt te worden.

Door Peter Fontijn