Kunst in de Kelder – Deel 1: Vergeten Schatten

De ophef rond het verdwenen borstbeeld van Willem II uit het Ambtshuis van Druten staat niet op zichzelf. Het lijkt exemplarisch voor hoe in onze regio wordt omgegaan met kunst en erfgoed. Volgens overlevering werd er destijds geen aangifte gedaan van de verdwijning van het antieke beeld. Toch ging het om een belangrijk symbool, gemaakt door beeldhouwer Louis Royer, een geschenk aan de gemeenschap. Cultureel erfgoed, spoorloos verdwenen.

Het is niet het enige voorbeeld. In 2021 werden drie schilderijen van Antoon van Welie (1866-1956), de internationaal gevierde kunstenaar uit Afferden, bij toeval ‘teruggevonden’ in de kelder van het gemeentehuis. Ze lagen gewoon weg te kwijnen. En dat, terwijl Van Welie in 2007 nog werd geëerd met een imposante overzichtstentoonstelling in Museum Het Valkhof, waar 20.000 mensen op afkwamen. Zijn geboortehuis in Afferden? Staat er nu vervallen bij.

In Druten hetzelfde lot voor Kattenburg 24-26. Dit statige 19e-eeuwse pand, ooit in handen van wijnhandelaar en kunstliefhebber Anthony Nolet, verkommert. Nolets latere woning in Nijmegen hing vol met werken van de kunstschilders Jan Sluijters en Jan Toorop. Die laatste was bevriend met Nolet én hij was leermeester van Ru Paré (1896-1972), verzetsvrouw en kunstschilderes, geboren in Druten.

Het duurde meer dan tien jaar voordat Ru Paré in haar geboortedorp eindelijk de eer kreeg die haar toekwam. Een plaquette op haar geboortehuis en een straatnaam kwamen er in 2021 na een lange aanloop. Hetzelfde geldt voor Soldaat Toelen (MWO), held van de Grebbeberg (1940). Pas recent werd door B en W besloten dat Toelens naam zichtbaar zal worden in het straatbeeld. 

Hebben we soms moeite met lokale helden? Is het een gebrek aan historisch besef? Onverschilligheid? Of ontbreekt gewoon de kennis? Kunst en geschiedenis raken uit zicht als er geen bewustzijn is. En zonder mensen die zich er sterk voor maken, belandt veel moois letterlijk en figuurlijk in de kelder.

Door Peter Fontijn