De Verdwenen Koning

In 2001 verdween een bijzonder kunstwerk uit het Ambtshuis van Druten: een antiek gipsen borstbeeld van Koning Willem II. Een kwajongensstreek of pure roof? Bijna een kwarteeuw later blijft het raadsel onopgelost.

Het verhaal begint lang geleden, in de jaren 1840-1850. Toen kroonprins Willem II zijn vader opvolgde als koning, gaf hij waarschijnlijk toestemming aan de beroemde beeldhouwer Louis Royer (1793-1868) om zijn borstbeeld te vervaardigen. Royer creëerde meerdere exemplaren: een marmeren versie bevindt zich nog altijd in het Koninklijk Huisarchief, terwijl het Amsterdams Museum een gipsen versie in het depot heeft, identiek aan het verdwenen Drutense exemplaar. 

Die twee gipsen versies lijken voort te komen uit het productieproces van een vierde exemplaar, een bronzen uitvoering die tegenwoordig in de Tilburgse Willem II-collectie (Stadsmuseum Tilburg, depot 105) te vinden is: ‘Bronzen borstbeeld van Willem II (1792-1849) in generaalsuniform met militaire versierselen, vervaardigd door Cornelis Nolet te Schiedam in 1853, hoogte 80 cm’.

Hoe belandde zo’n koninklijk kunstwerk in de gemeente Druten? Via een fascinerend web van familierelaties en maatschappelijke ambities. Cornelis Nolet, de gieter van Royers beelden, trouwde met Carolina Dericks, kleindochter van de invloedrijke Drutense herenboer Allard Schouten.

Schoutens zoon Antonius erfde zijn vaders ondernemingsgeest en klom op tot dijkgraaf en kantonrechter. In 1848 liet hij het Ambtshuis in Druten grondig verbouwen, en waarschijnlijk leverde de aangetrouwde Cornelis Nolet toen het koninklijke (gipsen) borstbeeld uit eigen gieterij.

Generaties lang sierde Willem II het Rijksmonumentale Ambtshuis, tot die bewuste dag in 2001. Of er ooit officieel aangifte werd gedaan door de toenmalige eigenaar, de gemeente Druten, is onduidelijk. Het beeld verdween even raadselachtig als het ooit was verschenen.

Terwijl het identieke gipsen exemplaar in 2014 nog pronkte op de tentoonstelling Willem II Kunstkoning in Dordrecht, blijft het Drutense beeld spoorloos. Ergens staat misschien nog een koning in een stoffige hoek of op een schoorsteenmantel te wachten op zijn terugkeer naar het Ambtshuis.

Wie weet waar Willem II gebleven is?

Door Peter Fontijn