Documentaire Jos Kruisbergen: ‘Jan van Gelder vereeuwigde Bergharen’

BERGHAREN – In 1997 legde cineast Jos Kruisbergen het levensverhaal vast van Jan van Gelder, een markante inwoner van Bergharen die uitgroeide tot schrijver, chroniqueur en kenner van de lokale geschiedenis. Dankzij de documentaire blijft zijn verhaal bewaard voor toekomstige generaties.

Jan van Gelder werd geboren in Maasbommel, kort na de watersnood van 1926. Op twaalfjarige leeftijd vertrok hij naar het kleinseminarie in Tilburg en trad hij toe tot de paters. Later werkte hij enige tijd samen met de bekende sportverslaggever Theo Koomen. Uiteindelijk keerde hij terug naar Maas en Waal, trouwde en werd secretaris van de gemeente Bergharen. Na de gemeentelijke herindeling vervulde hij dezelfde functie binnen de gemeente Wijchen.

In de documentaire vertelt Van Gelder dat van een ambtenaar in die tijd werd verwacht dat hij altijd klaarstond voor de gemeenschap. Regelmatig schreef hij toespraken, verslagen en artikelen voor verenigingen en bestuurders. Vooral boeren die bestuurlijke functies vervulden, deden vaak een beroep op zijn schrijftalent. Zo groeide hij uit tot de geschiedschrijver van Bergharen en omgeving. Tijdens een wandeling met Jos Kruisbergen over de Zandberg haalt Van Gelder verschillende verhalen uit het verleden op. Zo vertelt hij over Bram Engelen en Dikke Toon, twee dorpsfiguren die destijds niet op het kerkhof mochten worden begraven en daarom hun laatste rustplaats kregen op de Zandberg. Ook deelt hij het verhaal van de watertoren van Leur, die oorspronkelijk in Wijchen gebouwd zou worden, maar uiteindelijk in het kleine kerkdorp verrees. 

Van Gelder schreef jarenlang voor het tijdschrift Hier en Ginder en publiceerde meerdere boeken over Bergharen, Leur en Hernen. Alles werd getypt op een traditionele schrijfmachine, in een tijd waarin computers nog geen gemeengoed waren. Kort voor zijn overlijden richtte hij de Jan van Gelder Stichting op om zijn werk en verzamelde kennis voor de toekomst veilig te stellen. De documentaire van Jos Kruisbergen vormt daarmee niet alleen een portret van een bijzondere Maas en Waler, maar ook van een stukje lokale geschiedenis dat anders verloren had kunnen gaan.

De documentaire is te bekijken via: www.tweestromenlandinbeeldengeluid.nl.