Het verdwenen kasteel van Afferden

Achter Eetwinkel De Tabaksplant en Bed & Breakfast De Dijkslaper in Afferden ligt de karakteristieke oude Waalbandijk die zich kronkelt rond diverse waaien.

In de verte zien we de molen, De Drie Waaien, vernoemd naar de diepe waterplassen aldaar, ooit ontstaan bij dijkdoorbraken. Als het goed gevroren heeft zou je, in de donkere diepte onder het ijs van een van die waaien, nog muurresten kunnen zien van de zware muren van de voormalige ridderburcht ‘Knodsenburg’, zo gaat het verhaal. 

Historicus Van Heiningen (1924-2018) sloot niet uit dat we te maken hebben met een burcht van de ridders Schenk van Nydeggen uit de tijd dat zij terechtkwamen tussen de strijdende hertog Willem van Gulick en graaf Adolf van Kleef.

De familie Schenk van Nydeggen zou geslachtofferd zijn en hun burcht in Afferden zou om die reden rond 1387 zijn gesloopt. Daarmee kwam er overigens geen eind aan de aanwezigheid van deze familie. Tussen 1482 en 1539 deden zij diverse aankopen in het nabijgelegen Druten en uiteindelijk completeert in 1592 Christoffel Schenk van Nydeggen het geheel door ‘Schenkenguith’, nabij het ‘Krieckvelt’, en ‘dat Westerholtsche bouwingh’ in Druten over te nemen. Er was iets bijzonders met dat Schenkenguith (Schenkengoed): er rustte geen dijkplicht op. Dat zou te maken kunnen hebben met de overgang van een oud privilege van de voormalige ‘Knodsenburg’ in Afferden, inhoudend volledig erfelijk vrijdom van alle lasten, schattingen en diensten, vergund door Roomskeizer Frederik II (1194-1250) in 1221 vanwege de deelname van de familie Schenk aan de kruistochten. Dit privilege zou over zijn gegaan naar het nieuwe Drutense ‘Schenkengoed’, waar in 1648 een nieuw adellijk huis werd getimmerd door Commandeur van de Duitse Orde, Hendrik Schenk van Nydeggen: het Huis te Druten.

Dus als je gaat schaatsen in Afferden, kijk dan vooral ook goed naar beneden!

Door Peter Fontijn