Afbeelding
Foto: Collectie Peter Fontijn

Thuis

Column Veelstromenland

Vorige week beleefden wij, trotse oma en opa, enkele dagen van onvervalst kampeerplezier met twee van onze kleinkinderen. We doken in de wereld van glamping, met een luxe tent compleet met verwarming, sanitair en een keuken. Tel daar het schitterende weer bij op, en we kunnen wel stellen dat we geluk hadden.

Terwijl we ontspannen voor de tent zaten met onze kleindochters van 10 en 8 jaar oud, kwamen er verrassende gespreksonderwerpen naar boven. Zoals de Tweede Wereldoorlog. Ze hadden erover gesproken op school, met 4 en 5 mei in het vooruitzicht. ‘En over Anne Frank, Opa!’ De oudste wist zelfs te vertellen hoe Anne haar einde vond door vies Duits eten en een slecht bed.

Het raakte me, maar ik durfde de gruwelijke waarheid niet te onthullen. Hoe leg je aan kinderen uit dat een meisje van hun leeftijd slachtoffer werd van een van de meest duistere episodes in de geschiedenis?

Eenmaal thuis bleef het onderwerp in mijn gedachten rondspoken. Wat zou ik hebben gedaan als ik Joods was geweest tijdens de oorlog? En na de oorlog, als ik het had overleefd, zonder thuis? Geen veilige haven waar mijn dierbaren en ik beschermd zouden zijn tegen het kwaad. Ik dacht na over verantwoordelijkheid, over de verplichting om te handelen wanneer het leven van anderen op het spel staat.

Ik greep naar het boek ‘De Wannaseeconferentie. De weg naar Endlösung’ van Peter Longerich, om een dieper inzicht te krijgen in de gruweldaden die voorafgingen aan de massale deportaties en vernietiging van 6 miljoen Joden. Terwijl ik door de pagina’s bladerde, werd ik geconfronteerd met de onvoorstelbare horror van die tijd. Hoe leg je zoiets uit aan een kind?

4 augustus 1944

Beste Kitty, een veilige thuisbasis is een fundamenteel recht van elk mens. Een plek waar je koestering en bescherming vindt. Maar wat als die plek er niet is? Dan moeten we die zelf creëren, vooral als we de geschiedenis kennen van eeuwenlange vlucht. En als we menen dat onze kinderen en kleinkinderen recht hebben op een beter lot. En als we zo’n plek hebben, dan moeten we die voortaan verdedigen tegen elke bedreiging. Want als we dat niet doen, zullen onze kinderen en hun nakomelingen nooit een écht veilig thuis hebben. De geschiedenis herhaalt zich immers, bijna altijd.

Door Peter Fontijn