Veilig, vredig

In 1961 ruimde Druten de Joodse begraafplaats op de Gelenberg, waarbij de resten werden herbegraven in Nijmegen. Pas vijftig jaar later bood de gemeente excuses aan voor het verstoren van de eeuwige rust, cruciaal voor de Joodse gemeenschap. Het lijkt nu haast alsof ze er nooit waren, maar ooit bloeide hier een Joodse gemeenschap. Tussen 1900-1910 trokken de Joden naar steden als Nijmegen, Tiel en Amsterdam tijdens de urbanisatie. Van de synagoge in de Nieuwstraat rest enkel een plaquette en een neogotisch raam, ingemetseld in het Joodse monument aan de Waalbandijk. In 2021-2022 reconstrueerde Museum Tweestromenland hoe de synagoge eruit moet hebben gezien, een vergeten geschiedenis werd tot leven gebracht.

Die expositie had langer mogen duren gezien de actuele gebeurtenissen in Israël en Gaza. Dan hadden we er fatsoenlijk over kunnen praten, bij een kopje thee. Maar waarschijnlijk zouden we hier in Maas en Waal dan ook bittere discussies voeren. Of niet? “Inter Amnes Tuta” - Tussen de stromen is het veilig. Vredig Maas en Waal, toch?

Kunnen we het ons veroorloven om er niet over te praten? Om toe te kijken terwijl er uiteindelijk niets overblijft voor zowel Israël als Palestina? Toen ik ‘Hannekelief’ las, het waargebeurde verhaal* van Hanneke Gelderblom-Lankhout, een van de 52 Joodse kinderen gered door Ru Paré, de “verzetsheldin met schilderkist” geboren in Druten, sprongen de tranen in mijn ogen. Maar hetzelfde gebeurt nu wanneer ik de beelden zie uit Gaza, en de verhalen lees van 7 oktober 2023, toen raketten op Israël werden afgevuurd en doelbewust burgers werden gedood, verwond en ontvoerd. Als God hen thuisbrengt, dat zou een droom zijn. Ja, dat zou een droom zijn.

Geschiedenis is niet alleen een verhaal van het verleden, maar ook een gids voor de toekomst. Laten we niet vergeten wat het verleden ons leert, en laten we ons niet onttrekken aan de gesprekken die een betere toekomst vorm kunnen geven.

*Meer: http://hannekelief.nl/