Ingezonden: De woningen na de watersnood van 1926

In 1985 verscheen het boekje ‘Wee den Vergetenen’ van H. van Heiningen, waarin een deel van de geschiedenis na de watersnood van 1926 wordt beschreven. Nu, honderd jaar later, zou een herdruk met tekstuele aanpassingen en nieuwe inzichten zeer op zijn plaats zijn. Helaas lijkt dit niet te gebeuren: het comité dat de herdenking van honderd jaar watersnood organiseert, heeft andere prioriteiten gesteld.

Na de watersnood en het herstel van de grootste schade besloot het bestuur van Maas en Waal - na langdurig en moeizaam overleg - tot de bouw van 325 woningen. Dat was geen overbodige luxe. Al vóór de ramp verkeerde een groot deel van de woningvoorraad in slechte staat. Veel gemeenten hadden nog geen bouwverordening en de Woningwet werd nauwelijks toegepast.

Vanuit de nationale collecte en met steun van het Rode Kruis werden uiteindelijk 275 woningen gerealiseerd. Toch leefden twee jaar na de ramp nog altijd zo’n vijftig gezinnen met jonge kinderen in oude, bouwvallige keten, omdat hun woningen waren verwoest. Burgemeester Schuyt van Wamel nam daarop het initiatief om met geld dat via een landelijke inzamelingsactie van dagblad De Telegraaf was verkregen, nog eens 46 woningen te laten bouwen voor de allerarmsten. Deze eenvoudige blokjes van twee woningen gingen de geschiedenis in als de woningen van de ‘Van Schuytstichting’.

Door bestuurlijke conflicten zijn lokale archiefstukken over de schadeafhandeling helaas vernietigd. Volgens Van Heiningen is relevante informatie echter nog te vinden in het Algemeen Rijksarchief van het ministerie van Financiën.

De meeste van deze zogenoemde geschenkwoningen zijn gebouwd in West Maas en Waal, waar de schade het grootst was. Veel woningen zijn inmiddels verbouwd of gesloopt, maar enkele relatief gave exemplaren bestaan nog. Erfgoedvereniging Heemschut heeft daarom aandacht gevraagd voor onderzoek en mogelijke bescherming. Misschien is er, honderd jaar na de watersnood, nog een kleine kans om dit bijzondere erfgoed te behouden - als tastbare herinnering aan een ingrijpende gebeurtenis in onze geschiedenis.

Ingezonden door Jan Reijnen