Een gedenkteken voor dijkgraaf Johan De Leeuw

ALPHEN - Als dijkgraaf speelde Johan de Leeuw een belangrijke rol tijdens de watersnood van 1926. Met zijn optreden redde hij waarschijnlijk veel mensenlevens. Komende zondag wordt in Alphen – zijn woonplaats – een gedenkteken onthuld om hem te eren.

Johan de Leeuw werd in het Alphen van 1884 geboren als oudste zoon van de burgemeester van Appeltern P.G. de Leeuw, in een gezin met elf kinderen. Hij was van 1927 tot 1949 ook zelf burgemeester van die gemeente.

In januari 1925 werd Johan de Leeuw benoemd tot dijkgraaf van het polderdistrict Maas en Waal. Nog datzelfde jaar, op 31 december 1925, brak de Maasdijk bij Overasselt en stroomde het Land van Maas en Waal binnen enkele dagen onder. Het water kwam in het laagst gelegen deel rond Alphen en Dreumel tot meer dan vier meter hoog.

Veel mensen zochten met hun vee toevlucht op de dijk. Ze konden geen kant op en dreigden door het water meegesleurd te worden. Dijkgraaf De Leeuw besloot twee gaten te laten maken in de Maasdijk tussen Dreumel en Alphen, zodat het water weg kon lopen uit de badkuip die Maas en Waal geworden was, terug naar de Maas. Toen dat met graafwerk te lang duurde, riep hij op 4 januari 1926 hulp in van een genie die met dynamiet twee coupures forceerde.

Mede dankzij dit besluit eiste de watersnoodramp van 1926 geen dodelijke slachtoffers. Wel werden in Maas en Waal meer dan duizend woningen door het water weggevaagd of onherstelbaar beschadigd. Ook de woning van De Leeuw en zijn gezin in Alphen ging bij de overstroming verloren.

Na de ramp werd Johan de Leeuw secretaris van de Stichting Maas en Waal, die de hypotheken regelde op de watersnoodwoningen voor mensen die bij de ramp huis en haard verloren hadden. De werkwijze van deze stichting zorgde voor veel onvrede. Woningbezitters werden geconfronteerd met dubbele hypotheeklasten, want de oude, op de verwoeste huizen, liepen gewoon door. Huurders, die geen huis hadden, kregen niets. De redenatie: wie niets heeft, kan ook niets verliezen.

Dit leidde tot opstand en een actie van De Telegraaf om de ‘vergetenen’ alsnog onderdak te bieden. Hiertoe werd de Schuytstichting opgericht, genoemd naar de Wamelse burgemeester, die anders dan zijn ambtgenoten wél opkwam voor de allerarmsten, maar in mei 1927 overleed.

Johan de Leeuw was na de Tweede Wereldoorlog de voortrekker van de ruilverkaveling in het Land van Maas en Waal, die niet alleen zorgde voor een betere waterbeheersing in het gebied, maar ook voor meer welvaart.

De Alphense kunstenares Dana Treadwell heeft een gedenkteken aan Johan de Leeuw vormgegeven. Deze wordt zondag 25 januari om 10.30 uur door de huidige dijkgraaf Tanja Cuppen onthuld bij het dijkmagazijn aan de Kerkdijk.