De Staat van de Dijken

Mijn wekelijkse column voor de Maas&Waler begon in 2023 met de wens om de geschiedenis levendig te maken, vooral ook voor jongeren. Geschiedenis is niet alleen oud nieuws; het vormt de basis van onze wereld. 

Onlangs kreeg ik de kans om gastlessen te geven aan leerlingen op het Pax, en ik moet zeggen: hun reactie verraste me. Toen ze via de website www.overstroomik.nl zagen hoe hoog het water zou stijgen bij een dijkdoorbraak, drong de ernst van het onderwerp tot hen door. Zelfs op hun zolderkamertjes zouden ze natte voeten krijgen!

Het deed me denken aan een citaat van Rudyard Kipling: ‘Als de geschiedenis zou worden onderwezen in de vorm van verhalen, dan zou het allemaal niet worden vergeten.’ En dat is precies de bedoeling. Goede verhalen, zoals die van Kiplings Jungle Book, blijven hangen. De kern van mijn columns is die verhalen vertellen, in de hoop dat ze ook de jeugd bereiken en iets in hen wakker maken – of het nu gaat om de zorg voor onze dijken of het belang van democratie.

Wist u trouwens dat ooit het idee bestond om onze dijken helemaal af te graven? Heemraad Jacob Hendrik van Rechteren stelde dit in 1830 voor in zijn boek, ‘Verhandeling over den staat van den Ryn, de Waal, de Maas en den IJssel en de langs deze polders, benevens middelen tot verbetering derzelve’, dat nog altijd te koop is in het antiquariaat voor 250 euro. Uiteindelijk is zijn plan nooit uitgevoerd, maar met het project ‘Ruimte voor de Rivier’ creëerde Rijkswaterstaat wél ruimte voor al dat water, door op vierendertig locaties langs onze rivieren de overstromingsrisico’s te verkleinen. Veiligheid en ruimtelijke kwaliteit zijn verbeterd voor vier miljoen Nederlanders. De kosten? Een stevige 2,3 miljard euro.

Misschien heeft heemraad Van Rechteren uit Appeltern toch wat losgemaakt.

Door Peter Fontijn