Met de hand op het hart

Toen ik in 1995 begon met historisch onderzoek, kon ik nog praten met mensen die verhalen kenden uit een ver verleden. Mensen als Jo van Oss (1926-2019), historicus Johan van Os (1933-2000), Nettie Beijer (1920-1998), en architect Otto van Dijk (1946-2021). Ik had het geluk hun vertellingen te mogen horen en documenteren.

Hoewel ik mijn complete verhalen over de verdwenen Maas en Waalse kastelen graag met hen had gedeeld, was de tijd mij voor. Zoals stadsdichter Merel Morre zegt: ‘Er is geen tijd te verliezen, dus doe maar rustig aan.’ Ik weet wel beter.

Door tijdig met deze senioren te praten, konden zij hun verhalen en indrukken met me delen. Zo wees Ab van Eck (1943) uit Boven-Leeuwen me op een oude foto van ‘De Poort’ van ’t Huis te Leeuwen, waarop Vrijmetselaarsymbolen te zien waren. Waren dit symbolen uit vroeger tijden of waren ze aangebracht door Kolonel b.d. Roelofsen, die daar in de jaren zestig woonde? Ab en zijn vrouw Nel vertelden hoe de Kolonel in alle vroegte met zijn hondje ‘een Grote Cour’ ging wandelen, altijd keurig gekleed met lichte glacé (hertenlederen) handschoenen.

Was Roelofsen de Vrijmetselaar, of was het Adriaan Boesses, een eerdere bewoner? Via de archieven van Defensie kreeg ik een beeld van Roelofsen: stoer en statig, met de hand op het hart. Deze pose - met de hand op het hart of in het vest - komt vaak voor op tekeningen en schilderijen uit de 18e/19e eeuw.

Napoleon, Stalin en Mussolini staan ook zo afgebeeld. Op een antieke foto van de Drutense gemeenteraad uit de late 19e eeuw, houden Jonkheer Nicolaas Hans Willem van Delen en collega Van der Wielen hun rechterhand eveneens op hun hart. Symbool van hun statuur?

Ab wees me verder op kunstenaar Johannes van Straaten (1880-1967), die mooie tekeningen van ’t Huis te Leeuwen maakte. Zo groeiden losse snippers en verhalen uit tot een compleet geheel. Ab van Eck overleed onlangs in alle rust. Ik ben blij hem te hebben gekend en zeer dankbaar voor de verhalen die hij en Nel deelden.

Door Peter Fontijn