De tuin der lusten van Jheronimus Bosch
De tuin der lusten van Jheronimus Bosch Foto: Museum Prado - Publiek Domein

Carnavaleske Reut uit Madrid

Column Veelstromenland

Stel je voor, daar hangt het: ‘De tuin der lusten’ van Jheronimus Bosch, dat surrealistische meesterwerk, midden in het Prado museum in Madrid. Als je goed kijkt, krijg je haast het gevoel dat Lennaert Nijgh en Boudewijn de Groot dit schilderij aandachtig hebben bestudeerd voordat ze hun lied ‘Het Land van Maas en Waal’ voor ons componeerden.

In het middenpaneel van dit drieluik zie je een stoet van mannen, dieren en andere rariteiten die lijken te zijn ontsnapt uit het ‘Circus Jeroen Bosch’. Ze paraderen rond een vijver vol vrouwen, een knipoog naar de verleiding en ondeugd. Het is als een carnavalsoptocht, maar dan op canvas. 

Een heuse bonte Reut trekt voorbij, onder een hemel die alle kleuren van de regenboog lijkt te doorlopen, van groen naar purper naar goud, met een zon die zelfs zilver lijkt te stralen.

In de schavuit Pierlala zien we misschien wel de voorvader van Pööke, - onze eigen Tijl Uilenspiegel - die eeuwig door de dorpen zwierf met zijn vrolijke deuntjes. ‘In die hoge horste, hange de lange worste. En aes te lange gegète zijn, zulle de korte wél beter zijn.’
Zo klonk het door de Maas en Waalse kernen, tot Pööke zijn laatste noot speelde bij de Ouwe Toren in Pûfluk.

Maar laten we terugkeren naar Madrid, waar dit kunststuk een verhaal op zich vertelt. Ooit hing het hier in de Nederlanden, boven de schouw in het paleis van Nassau, tot de hertog van Alva - die snoeshaan - het tijdens de Tachtigjarige Oorlog in beslag nam. Na diens dood kocht de Spaanse Koning Filips II het van de erfgenamen van Alva en belandde het uiteindelijk in het Prado.

Een ‘Spaanse schat’, ons ‘Land van Maas en Waal’. In Madrid. Een schoolvoorbeeld van roofkunst dus.

Stel je voor dat de rechthebbenden besluiten om het schilderij terug te eisen, om het vervolgens tentoon te stellen in Museum Tweestromenland.
Het Prado trekt jaarlijks miljoenen bezoekers. En dat die menigte bezoekers dan voortaan hier naar ons eigen stukje gekte komt kijken. Dan lachahahahahahaa we, in het Land van Maas en Waal. Alaaf!

Door Peter Fontijn