Van Oelewaal tot ’t Uilengat

De herkomst van een aantal carnavaleske namen in onze streek verklaard.

MAAS EN WAAL - Tijdens carnaval heet Winssen Oelewaal en wordt Puiflijk ’t Uilengat genoemd. In Altforst hossen tijdens de vier zotte dagen de Kikvorschen, terwijl in Appeltern de Blautuuters voorop gaan in de polonaise. Waar deze carnavaleske namen vandaan komen? Wij zochten het voor u uit.

De traditie om dorpen tijdens het carnavalsfeest een andere naam te geven is halverwege de vorige eeuw overgewaaid uit Noord-Brabant. Vaak vinden deze namen hun herkomst in de lokale geschiedenis of folklore, al komen we ook veel verbasteringen tegen, bijvoorbeeld van de naam van de plaatselijke carnavalsvereniging. 

Blautuuters
In Appeltern is de naam van de carnavalsvereniging, De Blautuuters, een samenvoeging van de buurtschappen Blauwe Sluis en De Tuut. Die buurtschappen vormen geografisch gezien de kop en staart van het dorp, waarmee de vergelijking met een vogel snel gemaakt is. En laat een Blautuuter nou ook nog eens écht een vogel zijn... Althans, in het plaatselijke dialect. Het betekent heggenmus, en die bekende zangvogel zien we dan weer terug in het logo van de carnavalsvereniging.

’t Uilengat
Een paar kilometer verderop, in Puiflijk, worden we begroet door een fraai bord met de tekst ‘Welkom in ’t Uilengat’. Het is een verbastering van de naam van de carnavalsvereniging in het dorp: De Torenuilen. Die naam, verzonnen door Puiflijkenaar Hans Megens, verwijst
op zijn beurt naar het iconische middelpunt van het dorp: de Oude Toren. Die plek is een gewilde plek voor uilen om zich te nestelen. De rest laat zich gemakkelijk raden.

Kikvorsche
In Kikkerstad, zoals Altforst (Outvorst in het Maas en Waals dialect), tijdens carnaval bekendstaat, vieren Kikvorschen en Kikvorscherinnen gebroederlijk samen carnaval. Zij danken hun naam aan de voormalige herberg ‘Den Ouden Kikvorsch’, waarvan de geschiedenis enkele eeuwen teruggaat. Het bekendst is die naam misschien wel van de latere discotheek, die op dezelfde plek verrees. En wist u ook dat het inmiddels landelijk bekende biermerk Hertog Jan er zijn oorsprong heeft?

Oelewaal
In Winssen tot slot, waar in 1966 carnavalsvereniging De Dorstvlegels werd opgericht, kregen inwoners ooit de kans om een alternatieve naam voor hun dorp te bedenken. Er werd zelfs een heuse prijsvraag voor uitgeschreven.

Het was de inzending van Betsie v/d Putten die daarbij als beste uit de bus kwam. Haar gedachtespinsel ‘Oelewaal’ is een samensmelting van het woord ‘Oele’, wat zoveel betekent als onzin/gekheid, en Waal; de rivier die Noordwaarts langs het dorp stroomt.

Waar u dit jaar ook carnaval viert, wij wensen u alvast heel veel plezier.