Bevrijding 2025 (deel 1)

MAAS EN WAAL – Dit jaar is het exact 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd van de oorlogstragedie van de Tweede Wereldoorlog. Het Land van Maas en Waal was vanaf medio september 1944 weliswaar ‘vrij’ van de bezetter, maar kreeg toen nog regelmatig vijandelijk ongewenst ‘bezoek’ van de andere kant van de Waal, de frontlinie, met alle gevolgen van dien. Zeg maar bevrijd zonder vrede.

In Beneden en Boven-Leeuwen weten ze er nog steeds over mee te praten, door enkel maar te denken aan de grote brand in oktober 1944, waarbij woningen en gebouwen op en langs de Waalbandijk in de as werden gelegd.

Op 4 mei 1945 ondertekende de Duitse admiraal Von Friedeburg, op de Lüneburger Heide in Duitsland, de onvoorwaardelijke overgave van de Duitse strijdkrachten in Noord-West Europa. Daags daarna, op 5 mei, vonden in Hotel De Wereld in Wageningen verdere onderhandelingen plaats over de capitulatievoorwaarden. Deze werden vervolgens op 6 mei in de Wageningse Landbouw Hogeschool door generaal Blaskowitz, namens de Duitse bezetter, aanvaard en ondertekend. 

Dit bracht vanzelfsprekend de bevrijding van het Land van Maas en Waal teweeg.

Vlaggen

Op en vóór 5 mei 1945 deden in het Land van Maas en Waal al volop geruchten de ronde van de op handen zijnde capitulatie en bevrijding, met als gevolg dat de Nederlandse vlag bij menig huis aan de gevel wapperde. De durf was er om uit de schulp te kruipen.

Ook de toen al opererende en gevormde Binnenlandse Strijdkrachten en Stoottroepen, plus nog diverse verzetsmensen, traden nadrukkelijker op in het openbaar. Zij het dat ze vanaf september 1944 samen met de gestationeerde geallieerde troepen al opereerden in het Land van Maas en Waal.

Op voorhand werden al diverse NSB’ers en collaborateurs opgepakt en het vooroorlogse openbaar bestuur begon weer op bescheiden schaal te draaien. Het Militaire Gezag, officieel opgericht bij Koninklijk Besluit van 11 september 1943 in Londen, had eigenlijk de arrestatietaak. Soms nam ‘het verzet’ dit op eigen wijze in eigen hand.

De ontwapening van de bezetter kwam pas tussen 5 en 8 mei 1945 op gang; een ietwat ongemakkelijke ‘vrijheid’, gevolgd door het ‘inhalen’ van de geallieerde bevrijders. Hiervan maakten ook leden van de Prinses Irenebrigade, de Stoottroepen en de Binnenlandse Strijdkrachten deel uit.

Feest

Deze bevrijding nodigde uit om de vreugde zowel spontaan als enigszins geregeld te gaan uiten. In het Land van Maas en Waal werd dit dus ook gevierd. Voornamelijk tussen 7 en 14 mei 1945 en zelfs nog dagen daarna. 

Er werd gedanst en gesprongen, er werden volksspelen georganiseerd, rood-wit-blauwe en oranje-versieringen opgehangen en optochten met praalwagens gehouden. Zo was er bijvoorbeeld op een praalwagen in Beneden-Leeuwen te lezen: ‘Nederland wachtte, de Duitsers dachten, Churchill lachte, maar ‘Lauwe’ slachtte’.

Volgende week het vervolg...

Door Wil van den Dobbelsteen