Grafschennis of niet?

Het was een scène die zo uit een avonturenfilm leek te komen. Daar stonden ze, Ton Perlo en Jan Dekkers, onze eigen Maas en Waalse Indiana Jones’en, turend in de camera van fotografe Eveline van Elk, met een blik van ontdekkingsreizigers op het punt een vergeten schat te onthullen.

Helaas geen gouden sarcofagen of mysterieuze hiërogliefen onder de vloer van de Drutense Ewaldenkerk, maar slechts een flinke sleuf voor de nieuwe verwarmingsbuizen. Minder glamoureus, maar minstens zo belangrijk voor het comfort van de kerkgangers.

Toch zette dit mislukte archeologische onderzoek me aan het denken. Want stel nou dat ze wél op een oude grafkelder waren gestuit, compleet met skeletten in de resten van hun ooit beste zondagse kleren? Wanneer spreken we van een historische ontdekking en wanneer van pure grafschennis? Het blijkt een dunne lijn.

In Egypte bijvoorbeeld, waar Howard Carter in 1922 het graf van Toetanchamon opende, zijn faraograven staatseigendom en dus vrij opgraafbaar – mits met toestemming. Maar probeer hier in Nederland eens een oud graf open te wrikken zonder vergunning en je mag een klein jaartje nadenken achter tralies of een boete betalen van zo’n 10.000 euro. Artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht is onverbiddelijk: grafschennis is strafbaar. Dus voor wie plannen had om op een vrije zaterdag met een schep op zoek te gaan naar de resten van de Maas en Waalse adel, bespaar je de moeite (en een strafblad).

Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Archeologen mogen, mits met vergunning, historische graven openen. Begraafplaatsen ruimen na verloop van tijd oude graven en ja, in musea liggen schedels keurig tentoongesteld zonder dat iemand de politie belt. Maar voor Ton en Jan, hoe nobel hun missie ook was, had een onverwachte grafvondst waarschijnlijk voor een hoop gedoe gezorgd. Vermoedelijk was de enige ‘mummie’ die ze tegenkwamen, een verdwaalde roze stofdoek. Voorlopig geen archeologische wereldfaam dus voor het duo Perlo & Dekkers. Maar ach, een warme kerk en een fatsoenlijk orgel zijn ook heel wat waard.

Tot slot: doneren mag, via de QR-code.

Door Peter Fontijn