Arbeid: van baksteen naar bits

In het Land van Maas en Waal brengt stichting KLeiGoed met het ‘Achtje van Druten’ de vergeten geschiedenis van de grofkeramische industrie weer tot leven. Deze 8 kilometer lange route toont de tijd waarin arbeiders zich letterlijk krom werkten, ver voorbij de 40-urige werkweek die we nu zo vanzelfsprekend vinden. De baksteenindustrie draaide op pure spierkracht en eindeloze uren, zwaar en meedogenloos.

Hoe anders is de situatie vandaag. Met een gemiddelde werkweek van slechts 32,4 uur heeft Nederland de kortste werkweek in de Europese Unie. Deze ontwikkeling was geen vanzelfsprekendheid, maar het resultaat van een lang proces. In 1889 werd eerst de arbeidsduur van vrouwen en kinderen beperkt tot 11 uur per dag, en pas in 1919 werd de 45-urige werkweek een feit. Onder druk van vakbonden en economische omstandigheden schommelde de werkweek vervolgens decennialang tussen 40 en 48 uur.

Maar net als toen, staan we nu voor nieuwe uitdagingen. Met een historisch lage werkloosheid van 3,6% en een krimpende beroepsbevolking klinken er stemmen om de werkweek weer te verlengen naar 40 uur. Anderzijds pleiten vakbonden juist voor een verdere verkorting van de werkweek, zonder dat dit ten koste gaat van het salaris. De oplossing zou wel eens kunnen liggen in technologische vooruitgang. Artificial Intelligence (AI), zoals ChatGPT en Claude, stelt werknemers in staat om hun werk veel efficiënter uit te voeren. Voor beroepen als vertalers en freelance journalisten kan AI betekenen dat ze binnen vier dagen het werk doen dat vroeger vijf dagen kostte. Het lijkt toekomstmuziek, maar deze realiteit is al ingezet. Zelf maak ik dankbaar gebruik van AI om lange verhalen razendsnel om te zetten naar compacte, leesbare teksten. AI zal mensen niet vervangen, maar hen helpen om slimmer te werken. De toekomst ligt niet in meer uren maken, maar in optimaal gebruikmaken van de technologie die ons ter beschikking staat. Net zoals arbeiders ooit met hun handen de toekomst vormgaven in de klei, kunnen wij dat nu doen met AI.

Door Peter Fontijn