Van Actie tot Milder

Bij de recente Tweede Kamer verkiezingen behaalde de PVV van Geert Wilders -ook in ons Land van Maas en Waal- een opvallende overwinning, een die herinneringen oproept aan een historisch fenomeen genaamd ‘De Actie Bouwman’. Hoewel de context en de politieke actoren verschillen, zijn er interessante overeenkomsten te ontdekken.

Actie Bouwman

De Actie Bouwman, geleid door Alphons Bouwman uit Puiflijk in de jaren dertig, vond haar oorsprong in de onvrede van kleine boeren tijdens de economische crisis. Deze beweging groeide razendsnel en vond steun onder de door de crisis getroffen boeren. Bouwmans retorische gaven en zijn kritiek op de overheid en grootgrondbezitters wonnen de harten van duizenden aanhangers. Google maar eens op ‘Actie Bouwman’.

Milder

In 2023 lijkt het eclatante succes van de PVV een parallel te vertonen. Geert Wilders belichaamt het ongenoegen van veel kiezers die zich niet vertegenwoordigd voelen door de traditionele politieke partijen. Net zoals Bouwman een beweging leidde die buiten de gevestigde orde opereerde, wint Wilders flink aan aanhang met zijn mildere doch eigenzinnige benadering.

Beide fenomenen vinden plaats in tijden van maatschappelijke onrust en ongelijkheid. De Actie Bouwman ontstond tijdens de economische crisis van de jaren dertig, terwijl de PVV-zege in 2023 plaatsvond te midden van zorgen over woningnood, zorgkosten, energiekosten en immigratie, zoals recent glashelder uiteenzet door Professor Jan Rotmans (klik hier).

De roep om verandering en de behoefte aan erkenning van een breed publiek werden weerspiegeld in zowel de Actie Bouwman als de PVV-overwinning van 23 november. Hoewel de politieke en historische context danig verschilt, is de rode draad van ongenoegen en de zoektocht naar alternatieven opmerkelijk vergelijkbaar. Gezien de uitslagen in Druten, Beuningen en WMW is het niet de vraag of dat alleen op landelijk niveau speelt. Het lijkt essentieel voor het lokale politieke establishment om het signaal van 30 procent van de Maas en Waalse kiezers zeer serieus te nemen.

Door Peter Fontijn