Zestien Canadezen te gast tijdens bijzondere herdenking Dreumel

DREUMEL - Op 4 mei worden in Nederland de oorlogsslachtoffers herdacht. Dit jaar wordt stilgestaan bij 80 jaar vrijheid. Er zullen veel bijzondere herdenkingen zijn, zoals de ceremonie in Dreumel, die bijgewoond wordt door zestien Canadezen.

De reden van hun bezoek brengt ons terug naar de oorlogswinter van 1944. Het was even na enen, in de nacht van 18 december. Net aangekomen bij een dijkboerderij in Dreumel hadden de Canadese soldaten van de ‘Royal Canadian Hussars’ nog niet de mogelijkheid gehad om zichzelf goed te beveiligen in deze donkere, nog onbekende omgeving. Vermoeid van het jarenlange vechten vielen ze in slaap. Zodra het licht werd, zouden ze in actie komen. 

De Duitsers, die in Tiel gelegerd waren, grepen die nacht hun kans. In een paar roeiboten staken ze de Waal over en slopen met ingepakte schoenen, om geen geluid te maken, rechtstreeks de kelder van de slapende krijgsmannen binnen. Soldaten V.J. Sigley (27 jaar) en G.F. Moncrief (21 jaar) werden direct gedood. G.A. Sharpe (29 jaar) overleed later die ochtend in het veldhospitaal aan zijn verwondingen. De twee soldaten die een eindje verderop op wacht stonden, hoorden de dodelijke schoten, maar kwamen te laat. F.J. Bradwell schreeuwde vanuit de roeiboot tegen zijn makkers dat ze moesten schieten. Die besloten dat niet te doen, om niet het risico te lopen hem te verwonden of te doden. Bradwell werd als krijgsgevangene door de Duitsers meegenomen. Hij overleefde de oorlog in krijgsgevangenkamp ‘Fallingbostel’. Achteraf gezien leek het er sterk op dat de Duitse soldaten precies wisten waar ze moesten zijn en wanneer.

Monument aan de dijk

Liesbeth Lagarde woonde destijds met haar ouders en broers aan de Vluchtheuvelstraat in Dreumel. In de winter van ’44/’45 was een groep Canadese soldaten bij hen ingekwartierd, waaronder sergeant Maurice Lyons. Liesbeth bleef na de oorlog jarenlang met hem corresponderen. In één van zijn brieven, in het jaar 2000, opperde Lyons het idee om een monument in Dreumel te plaatsen, ter herinnering aan de gedode mannen. Met hulp van een aantal Canadese Huzaren, waaronder Allan Notman, en een groep mensen uit Dreumel werd het idee voor een monument uitgewerkt. Exact 57 jaar na de aanslag, op 18 december 2001, verleende het polderdistrict Groot Maas en Waal ontheffing voor het plaatsen van een monument. Het monument werd voorzien van een plaquette met het regimentswapen uit Canada.

Weerzien

Allan Notman kwam in 2005 naar Nederland om een aantal herdenkingen bij te wonen, in onder andere Groesbeek en Holten. Hij woonde de herdenkingen bij met opgeheven hoofd, met daarop zijn Huzaren baret, en op zijn borst een rij met opgespelde medailles, een blijk van erkenning en waardering voor zijn inzet. De Dreumelse Yvonne Dijkslag chauffeerde Notman die dagen. Hij vertelde haar dat hij zijn beste vriend V.J. Sigley in de bewuste nacht van 18 december was verloren. Bij het bezoek aan Sigleys graf in Groesbeek toonde Notman Yvonne de in 1945 in zijn pols getatoeëerde initialen ‘VJS’. Yvonne leerde een trotse, charismatische man kennen, zonder zichtbare emotie over bijna vier jaar vechten in Europa. De trotse Allan ‘brak’ echter bij het terugzien van de Dreumelse Waaldijk, waar hij sinds 1944 niet meer was geweest. Geëmotioneerd vertelde hij dat hij en zijn medesoldaten na die dramatische nacht niet meer wilden verblijven in het overvallen huis en een nieuwe verblijfplaats vonden in de kelders van de boerderij ernaast, het huidige huis van Yvonne en haar man Peter.

Bijzondere herdenking

Twintig jaar na het bezoek van Allen Notman zal zijn kleinzoon Paul op 4 mei, namens zijn opa, een krans leggen bij het monument aan de Waaldijk. Nog vijftien andere Canadese gasten, waaronder drie familieleden van veteranen uit de Tweede Wereldoorlog en acht naoorlogse veteranen, zullen bij de herdenking aanwezig zijn.

Jos van Koolwijk en Bea van Leur, beiden van Stichting Tremele, zullen met vier leerlingen uit groep 8 van Basisschool De Oversteek de gehele ceremonie leiden. De kinderen zullen de vlaggen naast het monument plaatsen en de regimentsvlag overdragen aan de Canadese veteraan Marc LeBlanc. Op basis van het dagboek van ‘The Royal Canadian Hussars’ nemen Jos en Bea de bezoekers mee ‘terug in de tijd’. Burgemeester Van Neerbos en Marc LeBlanc zullen een korte toespraak houden. Trompettist Lard de Vree zal The Last Post spelen. De herdenking is op zondag 4 mei en begint om 15.00 uur.

Door Yvonne Dijkslag